Merkezi Uydu Sistemleri

Gelişen yerleşim yerleri ve kentleşme ile birlikte Türkiye’de bir çok şehrin yapılanması değişmektedir. Bu değişim ile birlikte yeni yapılar ve beraberinde yeni merkezi sistemler oluşmaktadır.

Neden merkezi sistemlere ihtiyaç duyarız?

Artan nüfus ve gelişen şehirler ile birlikte yerleşim yerleri daha kalabalık bir hal almaktadır. Günümüzde hala yaygın olarak hizmet veren Uydu sistemleri için merkezi sistemler artık bir tercihten ziyade bir zorunluluk haline gelmiştir. Şöyle ki 20 dairelik bir apartmanda her dairenin kendine ait uydu anten sistemi kurması ile tek bir uydu anteninden tüm 20 dairenin yayın alması daha sağlıklı ve olası görülmektedir. Merkezi sistemler şehir estetiğini bozmaz. Kurulum ve onarım maliyetleri bireysel sistemler ile arasında çok fark yoktur.

Bunlardan en yaygın olanı Multiswitch merkezi sistemidir.

Multiswitch Merkezi Sistemi;

Kaskatlı Multiswitch 3 Farklı Uydu Girişi – 24 Çıkış

Genelde yeni yapılarda, yapıların dairelerine ve dairelerin odalarına TV yayınını dağıtmak için kullanılmaktadır. En verimli olmasa da en yaygın kullanılan sistem bu sistemdir. En verimli olmamasının sebebi, bu aygıtların sürekli olarak enerjiye bağlı olmasından ve genelde yerleştirildikleri konum ile alakalıdır. Bu cihaz yapılarda genellikle yapının en üzerine yani çatı arasına konumlandırılmak zorunda olduğu için mevsimsel değişikliklerden etkilenmektedir. Ayrıca cihazın sürekli güç alıyor olması cihazın ömrünü fark edilir derecede kısalttığı görülmüştür. Multiswitch birden fazla uydu yayınını tek çıkıştan verebilmektedir. Böylelikle tek hattan birden fazla uydu yayını alabilir, birden fazla yayın sağlayıcıdan (Digiturk, DSmart vb.) hizmet alabilmek mümkündür. Bu sistemin bir dezavantajı ise daire çıkışı yapıldıktan sonra tekrar dağılıma uygun olmamasıdır. Örneğin cihazdan çıkan tek kablo daireye girer ve direkt o kablo üzerinden yayın alınır. Fakat bu tek gelen kablo tekrardan dağıtılmaya çalıştığında yayın ya alınamaz yada eksik alınabilir. Multiswitch ortak kullanım olduğu için merkezi sistem uydu anteninde veya buna bağlı diğer malzemelerde (LNB) oluşan arızalardan sisteme dahil olan tüm kullanıcılar etkilenir fakat Multiswitch’e girdikten sonra durum değişebilir. Bir kullanıcıda arıza varken diğer kullanıcıda arıza olmayabilir. Bunun sebebi ise Multiswitch çıkışlarında yada Multiswitch’e görülen arızadır. Bu durumda Multiswitch onarımı mümkün ise onarımı yapılmalı veya değiştirilmelidir.

Head-End Merkezi Sistemi;

Head-End Kabini

Bu sistem daha büyük yerleşim yerlerinde, büyük sitelerde veya daire sayısı normalin üzerinde olan yerlerde tercih edilir. Çalışma sistemi multiswitch sisteme göre daha kararlıdır. Multiswitch sisteme göre kurulumu ve onarımı daha maliyetli olduğu için pek tercih edilmeyen bir sistemdir.

Digiturk Tab Sistemi;

8 Yollu Tap (Digiturk)

Bu sistem Digiturk tarafından geliştirilmiş ve Eutelsat uydusundan gelen sinyallere göre tasarlanmış bir dağıtım sistemidir. Sistemde en az 2 en fazla 8’li dağıtıcılar şeklinde çalışmaktadır. Tab sistemine dağil edilebilecek Main/Line Anfi (Sinyal yükseltici) ile birlikte merkezi sistem sinyalini aktif/pasif olarak güçlendirerek daha verimli bir yayın sağlamaktadır. Bu sistem sadece Eutelsat uydusundan gelen sinyaller için kullanılmaktadır.

Merkezi sistem kurarken planlamalar çok iyi yapılmalıdır. Uzun ömürlü olması için hava şartları, kullanıcı sayısı ve ileriye dönük olması önemlidir. Daire sayısına göre kullanılacak uydu anteninin çapı, uydu anteninin konumu, kullanılacak dağıtım sistemleri, kablolama sistemi, bağlantı yerleri, prizler daha kararlı ve uzun ömürlü bir yayın almak için önemlidir.

TV’de yayın olması o uydu sisteminin sorunsuz çalışıyor anlamına gelmez. Örneğin dairenizdeki uydu çıkışından TV’nizin dahili uydu alıcınızı uyduya bağladınız ve direkt olarak yayını aldınız. Fakat bu gelen yayın içerisinde kanallar eksik olabilir veya kanal listeniz güncel olmayabilir. Kolay kurulum yapsanız bile uydu sisteminizdeki arızadan dolayı eksik kanallarınız geri yüklenmeyecek veya güncellenmeyecektir.

Uydu sistemlerinin bir çoğu bir uydu alıcıya ihtiyaç duyar ve sistem akışı şu şekildedir.

Merkez (Sağlayıcı) > Uydu > Çanak Anten > Harici/ Dahili Uydu alıcısı > TV şeklindedir.

Dahili Uydu Alıcıları;

Dahili uydu alıcıları Televizyonlara entegre olarak çalışan uydu alıcılarıdır. Direkt olarak TV anakartı üzerinde yer almaktadır. Uydu alıcı yazılımı da direkt olarak TV yazılımı içerisine gömülü bir yazılımdır. Dahili uydu alıcıları şifreli gelen sinyalleri çözebilecek nitelikte olmadığı için sadece şifresiz kanalları göstermektedir. Bazı uydu alıcılarında şifreli kanallar da listelenir fakat kanalı açmaya çalıştığınızda sinyal alamazsınız.

Harici Uydu Alıcıları;

Ayrı bir şekilde harici olarak TV’ye takılır ve gelen uydu sinyali harici uydu alıcıya takılarak yayın sağlanır.

Genel olarak özel yayın sağlayıcıları (Digiturk, Dsmart vb.) tarafından üretilir veya bu sağlayıcılar anlaşmalı olarak başka firmalara üretir. Özel yayın sağlayıcıları dışında da harici uydu alıcı temin edilenilir fakat bu standart uydu alıcıları da şifreli yayınları çözebilecek nitelikte değildir.

Harici uydu alıcılarına gelen yayını aktarmak için bir ses/görüntü aktarım arabirimine ihtiyaç duyulur bunlar cinsine göre HDMI, SCART, AUX, VGA, DVI olarak adlandırılır ve günümüzde en yaygın kullanılan ses/görüntü aktarım arabirimi HDMI’dır.

Harici uydu alıcısı ve TV arasında oluşan bu görüntü arabirimi bağlantısı sonucu uydu alıcısına gelen ses ve görüntü TV’ye aktarılabilir.

Şifreli yayın nedir?

Şifreli yayın/kanal/sinyal bir sağlayıcı tarafından o kanalın yayın haklarının satın alınması sonucunda genelde ticari olarak hizmete sunulan yayın/kanal/sinyallerdir. Örneğin Turksat uydusundan gönderilen sinyallerin arasında farklı frekanslar vardır. Bir sinyal birden dazla frekans barındırabilir ve her frekans aralığında bulunan kanallar vardır. Bu frekans içerisinde yayın, yayın bilgisi şifrelenmiş bir şekilde uydu antenine gönderilir/alınır. Bu şifreli yayın/sinyal uydu alıcıya aktarılır ve uydu alıcınız o şifreyi çözüyor ise yayın izlenebilir duruma gelir. Fakat uydu alıcınız o şifreyi çözümleyebilecek nitekikte değil ise yayın alınamaz. Bu şifreler özel şifrelerdir ve belirli aralıklarla sağlayıcı tarafından değiştirilmektedir.

Uydu Antenleri;

Uydu antenlerin geneli sac malzemeden üretilmektedir. Çeşitli uydu antenleri vardır fakat Ofset anten en yaygın ve en kararlı çalışan uydu antenleri arasındadır. Uydu antenleri farklı boyutlardadır. Boyutları ve çeşitleri kullanım alanlarına göre değişmektedir. Uydu antenlerinin sinyali alması santimetrik ayarlamalar sonucu mümkün olmaktadır. Hava muhalefeti uydu antenlerinin düzgün çalışmasına engel olan en büyük faktördür. Rüzgarın şiddetibe göre uydu anteni etkilenir. Rüzgar şiddeti normalin biraz üzerinde ise uydu anteninde ufak titreşinlere sebep olabilir. Eğer uydu anteni sinyali yüksek alacak derecede ayarlanmış ise bu yayına engel olmayacaktır fakat uydu antenine gelen sinyalin seviyesi veya gücü düşük ayarlanmış ise normalin biraz üzerinde esen rüzgarlarda bile uydu anteninde meydana geleb ufak titreşimler bile yayının aksamasına, bozulmasına veya tamamen kesilmesine neden olacaktır. Normalin çok üzerinde olan rüzgarlarda ise eğer düzgün montajı yapılmamış bir uydu anteni ise anteni monte edildiği yerden sökmesine bile sebep olabilir. Uydu anteni boyutunun büyümesi sinyal gücü ve kalitesini arttırsa da rüzgarlı havada büyük uydu anteni daha fazla alana sahip olduğu için rüzgardan daha fazla etkikenip yayının kesilmesi muhtemel olur fakat geniş çaplı uydu antenleri ise yağmurlu veya kapalı hava şartlarında ise küçük çaplı uydu antenlerine göre daha kararlı olup sinyal gücü ve seviyesi daha yüksek olacaktır.

Merkezi Uydu Sistemleri
Başa dön